Boşanma sürecinde çocuğun kimle yaşayacağı, diğer ebeveynle nasıl görüşeceği ve giderlerin nasıl karşılanacağı birlikte planlanmalıdır. Nafaka ve velayet kararları farklı hukuki amaçlara dayanır. Bursa’da boşanma davasına hazırlanan anne ve babalar için temel mesele, çocuğun ihtiyaçlarını somut belgelerle ortaya koymak ve aile düzeninin değişmesinden doğacak ihtiyaçları zamanında mahkemeye bildirmektir.
Tedbir nafakası dava devam ederken gündeme gelir.
Boşanma veya ayrılık davası açıldığında hâkim, TMK m.169 uyarınca dava süresince gerekli geçici önlemleri alır. Eşlerin barınması ve geçimi ile çocukların bakım ve korunması bu kapsamda değerlendirilir. Koşulları oluştuğunda eş ve çocuk için tedbir nafakası gündeme gelebilir.
Tedbir nafakası, yoksulluk nafakasındaki kusur koşuluyla aynı şekilde değerlendirilmez. Bu aşamada tarafların ekonomik durumları ve ihtiyaçlar önem taşır. Talep edilen tutarın kira, okul, sağlık ve günlük yaşam giderleriyle açıklanması, ihtiyacın anlaşılmasını kolaylaştırır.
Yoksulluk nafakası ile iştirak nafakası farklıdır.
Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eşe ilişkin bir taleptir. TMK m.175 çerçevesinde talepte bulunanın kusurunun diğer eşten daha ağır olmaması ve diğer tarafın mali gücü gibi koşullar değerlendirilir. Talep edenin çalışması veya çalışmaması, tek başına her dosyada aynı sonucu doğurmaz; gelirinin geçimine yeterliliği ve somut koşullar incelenir.
İştirak nafakası ise çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmaya ilişkindir. Çocuğun ihtiyaçları, anne ve babanın ekonomik koşulları ve bakım yükü dikkate alınır. Eşlerden birinin diğerinden kendisi için nafaka istememesi, çocuğun bakım hakkını ortadan kaldırmaz. Eşlerin boşanmadaki kusuru ile çocuğa karşı bakım yükümlülüğü birbirinden ayrılmalıdır.
Nafaka miktarı nasıl değerlendirilir ?
Her dosya için geçerli tek bir nafaka tutarı veya maaşın sabit bir yüzdesi bulunmaz. Gelir, malvarlığı, düzenli giderler, çocuğun yaşı, eğitim ve sağlık ihtiyaçları birlikte ele alınır. Sadece bordroya bakılarak karar verileceği varsayılmamalıdır; somut koşullara göre diğer ekonomik veriler de önem taşıyabilir.
Okul ödemeleri, servis bedelleri, kira sözleşmesi, sağlık harcamaları ve düzenli gider belgeleri değerlendirmeye yardımcı olabilir. Harcama listesinin gerçekçi olması ve belgelerle ilişkilendirilmesi gerekir. Bir defalık giderlerle sürekli giderlerin ayrılması, talebin gerekçesini daha anlaşılır hale getirir.
Velayette temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır.
Velayet değerlendirmesi, yalnızca anne veya babanın talebine ya da gelirinin yüksekliğine dayanmaz. Çocuğun bakımının sürekliliği, güvenliği, gelişimi, eğitim düzeni ve ebeveynlerle ilişkisi birlikte incelenir. Gerekli durumlarda sosyal inceleme raporu alınabilir; yaşı ve olgunluğu uygun çocuğun görüşü de değerlendirmeye katılabilir.
Çocuğun görüşünün alınması, karar yükünün çocuğa bırakılması anlamına gelmez. Çocuk, ebeveynlerinden birini seçmeye zorlanmamalı ve aralarındaki uyuşmazlığın taşıyıcısı yapılmamalıdır. Mahkeme, dosyanın bütününü dikkate alarak çocuğun yararına uygun düzenlemeyi belirler.
Nafaka ödenmemesi görüşme hakkını kendiliğinden kaldırmaz.
Nafaka ödeme yükümlülüğü ile çocukla kişisel ilişki kurulması ayrı konulardır. Ödeme yapılmaması, mahkemenin belirlediği görüşme düzeninin kendiliğinden uygulanmamasına gerekçe oluşturmaz. Aynı şekilde çocukla görüştürülmediğini söyleyen ebeveyn de bu nedenle nafaka ödemesini tek taraflı olarak durdurmamalıdır.
Çocuğun güvenliğine ilişkin somut bir tehlike varsa kişisel ilişkinin sınırlandırılması veya başka koruyucu önlemler için yetkili mercilere başvurulmalıdır. Mevcut kararın uygulanmasında yaşanan sorunlar, tarihleri ve belgeleriyle ortaya konulmalıdır.
Koşullar değiştiğinde yeniden değerlendirme
Gelirde önemli değişiklik, çocuğun artan ihtiyaçları veya bakım koşullarının değişmesi halinde nafaka ya da velayet düzenlemesinin yeniden değerlendirilmesi gündeme gelebilir. Nafakanın türüne ve değişikliğin niteliğine göre artırım, indirim veya kaldırma koşulları ayrı incelenir. Mevcut bir nafaka kararının etkisi yalnızca haber başlıklarına bakılarak belirlenemez.
Bursa boşanma avukatı ile yapılacak görüşmede önceki mahkeme kararları, güncel gelir ve gider belgeleri, çocuğun okul ve sağlık bilgileri birlikte sunulmalıdır. Fatih Okuş Hukuk ve Danışmanlık büromuzda nafaka ve velayet konuları, çocuğun üstün yararı ve tarafların somut koşulları esas alınarak değerlendirilir.