Anlaşmalı boşanma, eşlerin evliliği sona erdirme iradesiyle birlikte boşanmanın mali sonuçları ve varsa çocukların durumu üzerinde uzlaşmasını gerektirir. Hazırlanan protokol, boşanma sonrasındaki yaşamı doğrudan etkiler. Nafakanın ödeme gününden çocukla görüşme takvimine kadar açık bırakılan her konu, ileride yeni bir uyuşmazlığa dönüşebilir. Bursa’da anlaşmalı boşanma hazırlığı yapan eşlerin, imza aşamasından önce bu sonuçları değerlendirmesi gerekir.
Anlaşmalı boşanmanın şartları.
Türk Medeni Kanunu m.166/3 uyarınca evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Eşler birlikte başvurabilir veya eşlerden biri diğerinin açtığı davayı kabul edebilir. Bunun yanında hâkim, tarafları bizzat dinleyerek boşanma iradelerinin serbestçe oluştuğuna kanaat getirmelidir.
Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında kabul edilen düzenlemenin hâkim tarafından uygun bulunması da zorunludur. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatleri için değişiklik önerebilir; bu değişikliklerin eşlerce kabul edilmesi gerekir. Bir yıllık süre dolmadan da kanuni sebeplere dayalı boşanma davası açılabilir; ancak anlaşmalı boşanmaya özgü bu usulün koşulları oluşmaz.
Protokolde tüm hususlar açıkça belirtilmelidir.
Protokolün kişilerin gerçek durumuna göre hazırlanması gerekir. Özellikle şu konular açık, anlaşılır ve uygulanabilir biçimde düzenlenmelidir:
Eşler bakımından yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminat talepleri ve varsa ödeme koşulları.
Ortak çocuğun velayeti, iştirak nafakası, kişisel ilişki günleri ve teslim düzeni.
Kararlaştırılan ödemelerin tutarı, başlangıcı, ödeme günü ve varsa artış yöntemi.
Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti bakımından tarafların anlaşması.
Örneğin çocukla görüşmenin yalnızca “tarafların uygun olduğu günlerde” yapılacağını yazmak uygulamada sorun çıkarabilir. Hafta sonları, ara tatiller, yaz tatili ve bayramlar bakımından çocuğun yaşına ve okul düzenine uygun, belirli bir takvim oluşturulması daha işlevseldir.
Mal paylaşımı ve ziynet konusunda genel ifadelerden kaçının.
Mal rejiminin tasfiyesi, ziynet eşyaları ve ev eşyaları bakımından boşanmanın mali sonuçlarıyla aynı kapsamın söz konusu olduğu varsayılmamalıdır. Bu taleplerin protokole alınması, ayrı tutulması veya bunlardan vazgeçilmesi farklı hukuki sonuçlar doğurabilir. Genel bir “hiçbir alacağımız yoktur” cümlesi, kapsamı hakkında sonradan tartışma yaratabilir.
Bir taşınmazın devri kararlaştırılıyorsa taşınmazın bilgileri, devir zamanı ve masraflar gibi ayrıntılar değerlendirilmelidir. Kredi borcunun eşlerden biri tarafından ödeneceğine ilişkin iç anlaşmanın, bankayı kendiliğinden bağlamayacağı da dikkate alınmalıdır. Her bir malvarlığı kalemi için neyin kararlaştırıldığı anlaşılır olmalıdır.
Protokol Hazırlığı.
İlk görüşmede evlilik tarihi, tarafların güncel adresleri, ortak çocukların bilgileri, gelir ve gider belgeleri ile varsa protokol taslağının sunulması değerlendirmeyi kolaylaştırır. Taşınmaz, araç, kredi, ziynet ve mevcut icra dosyalarına ilişkin bilgilerin de eksiksiz paylaşılması önemlidir.
Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde ilgili asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Yetki bakımından TMK m.168’deki yerleşim yeri ve son ortak yaşam yeri kuralları incelenmelidir. Bursa’da yaşamak, her somut olayda aynı adliyeye başvurulacağı anlamına gelmez.
Tek duruşma ile kesinleşme aynı aşama değildir.
Koşulları tamamlanan bir anlaşmalı boşanma dosyasında ilk duruşmada karar verilebilir. Ancak duruşma günü ve işlemlerin tamamlanma süresi mahkemenin iş yüküne ve dosyanın durumuna bağlıdır. Belirli bir günde boşanma veya kesin süre garantisi verilmesi doğru değildir.
Duruşmada karar açıklanması, evliliğin o anda kesin olarak sona erdiği anlamına gelmez. Gerekçeli karar, usulüne uygun tebligat ve kanun yolu süreci takip edilerek kararın kesinleşmesi gerekir. Protokoldeki ödemelerin hangi aşamada başlayacağı bu nedenle açıkça yazılmalıdır.
Avukatla takip ve dosyaya özgü değerlendirme.
Boşanma davasında avukatla temsil genel olarak zorunlu değildir. Bununla birlikte protokoldeki feragatlerin kapsamı, çocuklara ilişkin düzenlemeler ve malvarlığı sonuçları imzadan önce değerlendirilmelidir. Avukatın bulunması, anlaşmalı boşanmada tarafların hâkim tarafından bizzat dinlenmesi şartını ortadan kaldırmaz.
Fatih Okuş Hukuk ve Danışmanlık büromuzda anlaşmalı boşanma dosyaları; protokolün kapsamı, tarafların talepleri ve çocukların menfaatleri birlikte ele alınarak değerlendirilir. Somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme, belgelerinizin incelenmesini gerektirir.